Chỉ mới hai dự án "nho nhỏ" - xây dựng khối nhà ở trên giàn khoan cho 140 công nhân thuộc tổ hợp công nghệ trung tâm số 3 mỏ Bạch Hổ và sửa chữa hệ thống ballast (hệ thống nước dằn) của giàn Đại Hùng 01 - một số "đại gia” ở ngành dầu khí đã "đi đêm" với bên ngoài (cả ngoài ngành và ngoài nước) để làm Nhà nước và doanh nghiệp thiệt hại về tài chính 3.514.964 USD, trong đó bản thân họ tư túi suýt soát 2,4 triệu USD.

Đây là những con số vừa được Cơ quan an ninh điều tra (Bộ Công an) xác định khi
kết thúc điều tra hai vụ việc trên.

Giữa năm 2000, khi các phi vụ làm ăn của “bộ tam” Vietsovpetro-Công ty Dịch vụ kỹ thuật dầu khí (PTSC) - Interpet tiến triển tốt và Vietsovpetro đã thanh toán một phần tiền cho nhà thầu thực hiện gói thầu xây dựng khối nhà trên giàn khoan, Dương Quốc Hà - phó tổng giám đốc Vietsovpetro và Trần Quang (tức Quang "điện lạnh”, ông chủ thật sự của ba công ty Interpet, Laverton và Talika thành lập tại nước ngoài và Công ty TNHH Interpet VN) đến phòng làm việc của Nguyễn Quang Thường tại Vũng Tàu để bàn việc chia tiền.

Số tiền do Vietsovpetro chi trả đã được chuyển cho PTSC, sau đó PTSC chuyển tiền vào tài khoản của Công ty Laverton tại Ngân hàng Deustche tại TP.HCM. Qua ngân hàng này, Quang đã rút ra được 1,4 triệu USD và tại cuộc gặp trên, Thường đề nghị Dương Quốc Hà đứng ra phân chia giúp số tiền này.

Dương Quốc Hà đề xuất cho Trần Quang Ngọc (con rể Hà, làm ở phòng thương mại Vietsovpetro) 100.000 USD, còn Hà được 435.000 USD, Thường được 435.000 USD và Quang được 430.000 USD.

Tuy nhiên, Quang đã nhanh nhảu tự lấy trong phần của mình 100.000 USD nói để chia cho Ngọc. Sau này, tại cơ quan điều tra Thường lại cho rằng tổng số tiền mà Quang rút ra được qua ngân hàng chỉ là 1,3 triệu USD và phần chia của Hà có thể nhiều hơn...

Đến đầu năm 2001, Quang chỉ đạo cho Trần Ngọc Giao rút tiếp tiền từ tài khoản của ba công ty Laverton, Talika và Interpet tại Deustche Bank, đổi ra USD để chuyển cho Hà, Thường và Chính. Hà trực tiếp nhận tại nhà riêng hai lần, tổng cộng 535.000 USD (Hà khai chỉ nhận 430.000 USD). Trong khi đó Thường được nhận nhiều lần với tổng số tiền là 400.000 USD. Cao Duy Chính được nhận 20.000 USD và 150 triệu đồng. Còn Trần Ngọc Giao được Quang chia phần cho 70.000 USD và dặn tự đi rút tiền ở Deustche Bank.

Khi cơ quan điều tra khởi tố vụ án (cuối năm 2002), Thường đã trả lại cho Quang 400.000 USD. Còn Hà chỉ trả Quang 450.000 USD nhưng sau đó xin lại 20.000 USD để... chi phí. Đáng lưu ý, năm 2003, khi Dương Quốc Hà mua thêm 300m2 đất của Quang tại đồi Ngọc Tước, Vũng Tàu (trước đó đã mua 2.000m2 với giá 6 tỉ đồng), Quang đã chi toàn bộ số tiền xây hàng rào và cơ sở hạ tầng của 2.300m2 đất này hết 1,9 tỉ đồng. Quang coi đó là tiền "khấu trừ" vào số tiền Hà đã được chia nhưng trả lại và Hà biết rõ việc này. Ngoài ra, Quang còn đem biếu Hà 10 lạng cao hổ cốt trị giá 100 triệu đồng cùng một sừng tê giác trị giá khoảng 20.000 USD...

Ngoài ra, từ giữa năm 2003 đến Tết Nguyên đán 2004, Trần Quang khai có ba lần biếu Thường (lúc ấy đã là phó tổng giám đốc Petro VN) tổng cộng 50.000 USD. Thường chỉ thừa nhận đó là tiền… biếu chi xài tết chứ không phải tiền chia nhau sau vụ gói thầu xây khối nhà trên biển (!?).

Quang cũng đã đưa cho Nguyễn Lai Phong 100.000 USD và 20 triệu đồng; đồng thời bán cho Phong một ôtô trị giá 46.000 USD nhưng Phong chỉ phải trả 26.000 USD. Tại cơ quan điều tra, Phong cho rằng đó không phải là tiền chia chác mà là khoản tiền Quang đưa để yêu cầu Phong tạm trốn ra nước ngoài nhằm đối phó với cơ quan điều tra...

Theo lời khai của Quang "điện lạnh”, mặc dù Viện thiết kế Korall (Ukraine) có nhiều kinh nghiệm về thiết kế các công trình trên biển nhưng lại không có năng lực tài chính. Do vậy, khi được Vietsovpetro gửi thư mời thầu gói thầu xây dựng khối nhà trên giàn khoan, phó viện trưởng Korall - ông Lensky, cùng chánh kỹ sư viện này - ông Rudenko đã tìm đến Quang, nhờ Quang “giới thiệu đối tác liên danh".

Quang đã dẫn hai vị này qua nhiều doanh nghiệp, nhưng không nơi nào nhận lời. Đúng lúc đó, Nguyễn Quang Thường - giám đốc PTSC - chủ động gọi điện cho Trần Quang, nhờ Quang “bố trí cho gặp” đại diện của Korall. Qua vài lần gặp, hai bên đã nhất trí ký thỏa thuận liên danh PTSC-Korall.

Tháng 11-1999, nghe tin PTSC-Korall trúng thầu (nhưng chưa công bố), Quang ra Hà Nội gặp Thường, đề xuất việc thực hiện gói thầu. Cụ thể theo đó, Korall chỉ làm phần thiết kế và giám sát kỹ thuật, Quang và công ty của Quang chịu trách nhiệm cung cấp các vật tư, thiết bị chính, đòi hỏi kỹ thuật cao, còn PTSC lo mua các thiết bị đơn giản và tổ chức thi công lắp đặt. Thường đồng ý phương án Quang đưa ra.

Cùng lúc ấy, Dương Quốc Hà - phó tổng giám đốc phụ trách thương mại của Vietsovpetro, đồng thời là phó ban xét thầu - ngỏ ý với Quang muốn được gặp Thường để “tư vấn” việc thực hiện gói thầu trên. Quang đã sắp đặt để Hà gặp Thường (có mặt Quang) tại khách sạn Sofitel Plaza (Hà Nội), cùng bàn bạc và nhất trí tổng chi phí thực hiện gói thầu hết khoảng 15,5 triệu USD. Dương Quốc Hà đã gợi ý việc rút tiền chia nhau, được Thường và Quang tán thành và thỏa thuận giao cho Quang lo phần làm hồ sơ, chứng từ phục vụ việc rút tiền trên.

Cuối tháng 11-1999, Vietsovpetro đã ký hợp đồng để PTSC thực hiện gói thầu xây dựng khối nhà trên biển với tổng trị giá 16.997.105,29 USD. Ngay sau đó, Cao Duy Chính và Nguyễn Mạnh Hùng (hai cán bộ của PTSC) được Thường giao đàm phán với Korall về việc thực hiện gói thầu và ăn chia.

Phía Korall đòi 9% thiết kế phí và giám sát kỹ thuật, nhưng sau đó chấp nhận hạ xuống mức 7% nhờ sự tác động của Trần Quang (theo Quang khai thì hai đại diện của Viện Korall cũng đòi có "quyền lợi riêng"). Trong 7% này (1.200.000 USD), có 933.200 USD thiết kế phí (hợp đồng số 03-99/PTSC-SERV) và 286.800 USD tiền công giám sát kỹ thuật (phụ lục 2, hợp đồng 02-00/PTSC-SERV).

Cơ quan điều tra xác định khoản chi nằm ở hợp đồng thứ hai là không có thực, bởi bản thân hợp đồng này đã được nhóm người trên làm giả tinh vi...

Chưa hết, sau khi được Thường chấp thuận, Quang “điện lạnh” đã chủ động lập ba bản danh mục (sau trở thành ba phụ lục của hợp đồng giả nói trên), trong đó phần danh mục yêu cầu kỹ thuật và giá thành thiết bị do Korall cung cấp được Quang căn cứ vào bản chào giá của Trần Ngọc Giao lập, sau đó tính toán tự nâng lên khoảng 1,4 triệu USD.

Hoàn tất hợp đồng, Quang đưa cho Nguyễn Lai Phong để chuyển cho đại diện Korall ký, nhưng phía Korall không ký. Bởi vậy Quang đã điện thông báo cho Maxim ở Nga để Maxim mang dấu giả của Viện Korall về. Khi đã có dấu, Phong được giao giả mạo chữ ký của ông Morozop - viện trưởng Viện thiết kế Korall.

Ngoài ra, để hợp thức hợp đồng 02-00/PTSC-SERV, Nguyễn Quang Thường còn yêu cầu cấp dưới soạn thảo hai biên bản sửa đổi thỏa thuận nguyên tắc ngày 10 và 14-11-1999, trong đó phần ký và đóng dấu của Viện Korall cũng là giả nốt.  

Thực tế, Trần Ngọc Giao đã liên hệ với các hãng sản xuất nước ngoài chào giá, đặt mua và ký lệnh chuyển tiền thanh toán từ các tài khoản của ba công ty Laverton, Talika và Interpet tại Deustche Bank. Hàng về tới cảng VN, Giao cho bỏ hết các bộ chứng từ của nhà cung cấp, tráo bằng bản kê khai hàng hóa, hóa đơn… mang tên Korall, có điều giá cao hơn giá thực mua và phù hợp với giá ghi trong các phụ lục của hợp đồng giả do Quang lập trước đó.

Sau một thời gian tiến hành, PTSC được Vietsovpetro thanh toán 16.597.684 USD và đã dùng 6.708.760 USD trong số này trả cho nhóm Quang-Giao theo 55 hóa đơn mang tên Viện Korall (toàn bộ là hóa đơn giả)…   

Trong một gói thầu khác - gói thầu sửa chữa giàn Đại Hùng 01 - bắt đầu từ việc phương án thi công chi tiết của Viện Korall không được nhà đăng kiểm Lloyd’s Register (LR) phê duyệt, Vietsovpetro quyết định mời thầu, trong số đó có PTSC.

Sau khi phương án của Korall không được chấp nhận, Trần Quang đã mời Trần Thành Nam, một kỹ sư tốt nghiệp khoa đóng tàu biển Đại học Bách khoa Ba Lan, hợp tác. Nam đã lập được qui trình công nghệ sửa chữa hệ thống ballast Đại Hùng 01. Tuy nhiên Quang lại yêu cầu Trần Thành Nam phải ghi tên PTSC/Korall trên các tài liệu do Nam soạn thảo. Trong khi đó thực tế giữa PTSC và Korall không có sự liên danh trong dự án này.

Sau khi PTSC trúng thầu và qui trình công nghệ sửa chữa do Trần Thành Nam soạn thảo lấy tên PTSC/Korall được LR phê duyệt, Vietsovpetro đã ký với PTSC hợp đồng trị giá 2.976.750 USD. Việc chịu trách nhiệm mua thiết bị vật tư được PTSC và Quang giao cho Trần Ngọc Giao, còn Trần Thành Nam tổ chức việc thi công.

Nhằm hưởng trọn lợi nhuận từ gói thầu này, Trần Quang cho soạn thảo hợp đồng với nội dung là PTSC giao cho Viện Korall thực hiện toàn bộ công việc sửa chữa ballast giàn Đại Hùng với tổng giá trị là 2.703.420 USD, đưa cho Thường ký đại diện PTSC rồi chỉ đạo Lại Hải Vân - nhân viên Công ty Interpet - ký giả chữ ký ông Lensky (đại diện Korall) và đóng dấu Korall giả.

Khi hợp đồng kết thúc, Vietsovpetro đã thanh toán cho PTSC 60% hợp đồng với số tiền hơn 1,7 triệu USD. PTSC thanh toán lại cho Trần Quang hơn 1,5 triệu USD. Việc thanh toán cũng được thực hiện bằng ba hóa đơn giả mạo pháp nhân Korall. Tổng số các khoản chi thực tế cho việc sửa chữa ballast Đại Hùng được xác định là 610.356 USD.

Theo giám định của hội đồng giám định liên ngành, hợp đồng giao toàn bộ công việc sửa chữa giàn khoan cho Korall là giả mạo nên về mặt pháp lý công việc được thực hiện cũng như số tiền thu được vẫn thuộc PTSC. Như vậy Trần Quang đã chiếm đoạt 940.753 USD (trong đó gồm thuế thu nhập doanh nghiệp là 310.041 USD và thu nhập của PTSC là 639.712 USD).

Tuy nhiên, cơ quan điều tra đã không làm rõ được màn chia chác thật sự số tiền trên, cũng như không đả động đến trách nhiệm của lãnh đạo Petro VN - ông Trần Cảnh (lúc ấy là phó tổng giám đốc), người đã ký văn bản chấp thuận hợp đồng trên giữa Vietsovpetro và PTSC.

Ở đây nổi lên hai vấn đề sai phạm: một, cả Vietsovpetro, PTSC lẫn Petro VN đã không tuân thủ qui chế đấu thầu, cả hồ sơ và hướng dẫn dự thầu chỉ vỏn vẹn một con số tổng giá trị gói thầu là gần 2,98 triệu USD, không hề có chi tiết giá cho từng hạng mục và điều đó đã giúp nhà thầu PTSC dù chào thầu cao gấp 6 lần giá dự toán ban đầu vẫn trúng; hai, Vietsovpetro và PTSC thỏa thuận chia gói thầu thành hai giai đoạn, nhưng mới hoàn tất giai đoạn một PTSC đã được thanh toán tới 60% khối lượng cả hai giai đoạn, giàn khoan buộc phải đưa lên ụ sửa chữa... là không thực hiện đúng thỏa thuận trong hợp đồng.